La Akademio de Kiselmano au: La prezidanto chiam pravas

Kiam en Universala Kongreso estas donata forumo al tiu grupeto de homoj, kiu nomas sin "Akademio de Esperanto" (AdE), oni kutime povas spekti teatrajhon. Tiel estis ankau en Lillo la 28an de Julio 2015.

En la unua akto prezentis sin 19 el la 42 AdE-anoj kaj krome 8 el al mi ne konata nombro da korespondantoj. En la dua akto AdE-ano Carlo Minnaja faris prezentajhon je konciza superrigardo pri mejloshtonoj en la historio de AdE.

En la tria akto AdE-anoj respondis al demandoj, kiujn al ili la spektantoj povis meti skribe per slipoj. Estis pritraktitaj ankau miaj demandoj (super kiuj mi skribis: "Prefere al Probal Dasgupta", char mi opiniis lin plej kompetenta, kio poste evidentighis kiel chioma iluzio):

"En la 1960aj jaroj la Akademio deklaris toleron de la uzado de kelkaj formoj paralelaj al oficialaj, ekz. "konvers'i" (al "konversaci'i").
Io tia tamen ankorau ne okazis pri "korus'o" (= "hhor'o") kaj "meteologi'o" (= "meteorologi'o").
1) Chu tiuj formoj paralelaj estas malgrau tio launorme uzeblaj?
2) Se jes: Kial en la diritaj okazoj la respektivaj tolerdeklaroj estis necesaj?"

Char mi ne lauvorte registris per tehhnika aparato au manskribe au stenografie la respondojn (venis tiaj de vicprezidantarano Probal Dasgupta kaj prezidanto Christer Kiselman), mi povas nur el mia memoro redoni la esencan enhavon de iliaj eldirajhoj (ilin mi do ne redonas en citiloj kiel rektan parolon, sed sen citiloj kiel nerektan kaj ne lauvortan parolon):

Probal Dasgupta respondis demandon 2) per tio, ke en tiu tempo (1960aj jaroj) estis – sekve de la influo de alia planlingvo – konsideroj je tio, chu oni povas au ne ellasi la radikoparton "aci"; tial lau li tiuj tolerdeklaroj estis necesaj (kaj li aldonis, ke "konversi" ne farighis multe uzata).

Pri la unua demando Probal Dasgupta konsultis AdE-prezidanton Christer Kiselman. Tiu chi diris, ke li uzas ambau formojn, do "meteologi'o" kaj "meteorologi'o". Al tio chi Probal Dasgupta reagis per tio, ke, char ech la Akademi-prezidanto uzas ambau formojn, ili ambau estas uzeblaj.

Nu, tio chi estas esence lauenhave la "respondoj" de AdE-anoj – au chu mi diru: "aktoroj"? La spektaklo ja estis komedio kun tragikaj elementoj: "Komedio", char esperantisto povas nur ridi pri tiom da ne-kompetenteco; "kun tragikaj elementoj", char temas pri trompado je esperantistoj, kiuj fidas je tio, ke lau la AdE-statuto artikolo 23 "La Akademio solvas la al ghi submetitajn lingvajn demandojn lau la principoj de la 'Fundamento de Esperanto'."

Kaj kiujn respondojn povas doni esperantisto? Mi provas:

Respondo al demando 1):

"Korus'" kaj "meteologi'" estas nek oficialaj nek internaciaj formoj paralelaj al oficialaj. Tial la diritaj formoj paralelaj estos launorme uzeblaj, nur post kiam autoritata centra institucio estos oficiale komunikinta almenau toleron je ili. Tio chi sekvas el la 8a alineo de la Antauparolo al la Fundamento:
"Se ia autoritata centra institucio trovos, ke tiu au alia vorto au regulo en nia lingvo estas tro neoportuna, ghi ne devos forigi au shanghi la diritan formon, sed ghi povos proponi formon novan, kiun ghi rekomendos uzadi paralele kun la formo malnova."
Eta koncedo: Se oni rigardas "meteologi'" ne kiel unuradikajhon, sed kiel kunmetajhon "mete'o'logi'", tiam ne temas pri formo paralela kaj ghi estas launorme uzebla (pli).
Cetere: Pri ghusta au malghusta Esperanto ne decidas la nura opinio de ia persono, sed verko; ankau tio chi estas legebla en la dirita Antauparolo:
"Tiel same por ke nia afero bone progresadu, estas necese, ke chiu esperantisto havu la plenan certecon, ke leghodonanto por li chiam estos ne ia persono, sed ia klare difinita verko."
Sekve la respondo de tiuj AdE-anoj ilustras ankau metode malghustan aliron al la solvado je lingvaj demandoj.

Respondo al demando 2):

La AdE de la 1960aj jaroj ankorau konsciis tiajn normajn aferojn kaj agis laue.

Cetere: Eble vi miras, ke mi metis demandojn al AdE, kvankam mi kredas scii la respondojn. Kompreneble mi faris tion nur kiel teston, por esplori, ghiskiugrade lau la ghusta metodo AdE-anoj pritraktas lingvajn demandojn.

La cetera kacho estis spicita per interalie

  1. iom da Renata bonlingvismo laustile de "ne uzu la anglan vorton kun o" (en la ekzemplo de "smartfono"; uzebleco lau Regulo 15 estis kompreneble prisilentata),
  2. respondoj koncerne al riismo (mankis atentigo pri la launorme necesa ago por uzado je tia "ri") kaj
  3. tio, chu la AdE hezitu rekomendi esprimojn por novaj aferoj au ne hezitu doni tiajn rekomendojn, kiel fruan helpon al la parolantoj.


Miaj pepoj | La pepoj de Reagoj al AdE-faroj