Takso de la porcio de "tre internaciaj vortoj" en la tutajho de vortoj fremdaj en la senco de Regulo 15

Enkonduko

Lau propono de Kück (2008a) vorto estas "tre internacia" kaj tial precipe bone uzebla lau Regulo 15, se la vorto estas prenita de almenau tri lingvoj, el kiuj apartenas

  • almenau unu al la okcidenta lingva kulturkomunumo kaj
  • almenau unu al la hinda, islama au orientazia lingva kulturkomunumo kaj
  • chiuj al malsamaj lingvo-subfamilioj.

Tiurilate estas rimarkinde, ke la oficialaj lingvoj de Unuighintaj Nacioj, nome la angla, franca, hispana, rusa, araba kaj china, reprezentas la menciitajn lingvajn kulturkomunumojn escepte de la hinda. La celo de la en tiu chi artikolo prezentata ekzameno estas taksi la porcion de "tre internaciaj vortoj" en la tutajho de vortoj fremdaj (en la senco de Regulo 15). Char tiu chi tutajho estas konata nek lau siaj unuopaj vortoj nek lau chi ties nombro, la autoro elcherpas specimenon de vortoj, al kiuj la prilingve autoritata institucio oficiale atribuis Regul-15-uzeblecon. Se la porcio estas tre proksima al unu, io tia estas indiko pri tio, ke per la kriterio oni eble riskas atribui Regul-15-uzeblecon al tro multaj vortoj (do ankau al tiaj vortoj, al kiuj la prilingve autoritata institucio ghin eble ne nepre atribuus). Se la porcio estas tre proksima al nulo, tiam per la kriterio oni atribuas al nur tre malmultaj vortoj Regul-15-uzeblecon (t. e. la kriterio ne estas praktika). Se la porcio estas nek tre proksima al unu nek tre proksima al nulo, tiam la kriterio kredeble konserveme taugas, t. e: Per ghi oni kredebleble ja ne trovas chiujn vortojn uzeblajn lau Regulo 15, sed al la tiel trovataj "tre internaciaj vortoj" ankau la prilingve autoritata institucio tendence atribuus uzeblecon lau Regulo 15.

Por taksi la porcion, la supre menciita kriterio estas praktike aplikata al tiuj (oficialaj) vortoj de la Dua kaj Tria Oficialaj Aldonoj al Universala Vortaro (Cart 1919 resp. Grosjean-Maupin 1922), al kiuj en tiuj aldonoj la prilingve autoritata institucio oficiale atribuis Regul-15-uzeblecon. Eble tiuj chi aldonoj estas la nuraj fontoj de tiel de la prilingve autoritata institucio karakterizitaj vortoj, se oni esceptas la pli malfrue de ghi publikigitajn studojn, oficialajn informojn kaj rekomendojn pri landnomoj: En unu tia ekzemplo Albaut [redaktoro] (1975-1991: 61) konsideris "ne nur la Latinidajn, Ghermanidajn kaj Slavajn lingvojn kune kun la ceteraj Europaj, sed ankau la Sanskritidajn kaj la Iranidajn, ankau la Afrikajn kaj Aziajn, kiel ekz-e la Indonezia." Okaze de la Dua kaj Tria Oficialaj Aldonoj al Universala Vortaro (Cart 1919 resp. Grosjean-Maupin 1922) la prilingve autoritata institucio ne menciis la lingvojn konsideritajn rilate al tio, chu la plimulto de ili prenis koncernan vorton fremdan. Estas interese, ke lau Grosjean-Maupin (1922) "multaj ghenerale (au, pli ghuste, europane) internaciaj radikoj, kiuj, ne apartenante propre al nia lingvo, restas fremdaj vortoj kaj, lau la 15a Fundamenta regulo, nur 'povas esti uzataj' de la Esperantistoj", dum lau Zamenhof (1925: 24) tiaj vortoj apartenas al Esperanto "jam de la unua momento de ghia naskigho" (Zamenhofa aserto, al kiu resendas cetere Cart 1919; lau chi lasta Regul-15-vortoj "ne bezonas 'oficialigon'").

Neglektata estas la influo de malsamtempeco, do de tio, ke la atribuo de Regul-15-uzebleco kaj apliko de la kriterio okazis en malsamaj tempoj (en 1919 kaj 1922 resp. en 2009).

Ekzameno

En la Dua kaj Tria Oficialaj Aldonoj al Universala Vortaro (Cart 1919 resp. Grosjean-Maupin 1922) estas po unu listo de vortoj, al kiuj estis atribuita Regul-15-uzebleco. La respektiva listo de Cart (1919) entenas 476 tiajn vortojn (sen tradukoj en nacilingvojn; du el ili ["barako" kaj "ignori"] estas klare difinitaj en Esperanto; che kelkaj aliaj aperas klarigoj pri la fako au medio). La respektiva listo de Grosjean-Maupin (1922) entenas 130 tiajn vortojn (kun tradukoj en nacilingvojn; unu el ili ["kariolo"] krome estas klare difinita en Esperanto). Pli da detaloj, interalie la kompletaj listoj, estas donitaj en Kück (2008b). La autoro de tiu chi artikolo ne konsideris kaj ne kunnombris tiujn (entute 17) vortojn,

  • al kiuj oni poste atribuis Fundamentecon ("dogmo", "miliono", "paradokso", "juro")
  • kiuj estis oficialigitaj jam antaue per la Unua Oficiala Aldono al Universala Vortaro (Cart 1909; temas pri nur unu vorto, nome "prozodio")
  • kiuj estas "k"-formoj paralelaj al "hh"-formoj (tio chi koncernas dek du vortojn).

La konsiderinda nombro estas do 606. El ili aneksajho A de tiu chi artikolo prezentas la "tre internaciajn vortojn" lau la kriterio menciita en la enkonduko. Che ili estas indikitaj la tri lingvoj, per kiuj la plenumigho de la kriterio estas pruvita. La nombro de tiaj vortoj estas 297. Konsultitaj estis Adiwimarta, Darmojuwono, Soeprapto-Hastrich (2007), Ebi, Sato (2003), Langenscheidt (1966a, b) kaj Vikipedio (2009); la lingvokodoj estas lau ISO 639-1:2002.

Konkludo kaj resumo

La kriterio pri "tre internaciaj vortoj" (Kück 2008a) estis aplikita al la specimeno de tiuj 606 (oficialaj) vortoj de la Dua kaj Tria Oficialaj Aldonoj al Universala Vortaro, al kiuj la prilingve autoritata institucio oficiale atribuis Regul-15-uzeblecon (do ilin deklaris kiel vortojn fremdajn en la senco de Regulo 15). Che 297 vortoj (= 49%) la autoro povis pruvi, ke ili estas "tre internaciaj vortoj" lau la supra kriterio. Por la menciita tutajho la autoro taksas per statistikaj konsideroj, ke en ghi inter 45% kaj 53% de la vortoj estas "tre internaciaj vortoj" (surbaze de fidnivelo de 95%). Detaloj pri la kalkulo estas en aneksajho B. La fidnivelo de 95% signifas tion: Se oni ekzamenus 100 specimenojn el la tutajho, oni ricevus porcion de "tre internaciaj vortoj" inter 45% kaj 53% en almenau 95 el la 100 specimenoj. Tiu chi porcio estas nek tre proksima al unu nek tre proksima al nulo; tial estas konkludata jeno: Per la kriterio oni kredeble ja ne trovas chiujn vortojn uzeblajn lau Regulo 15, sed al la tiel trovataj "tre internaciaj vortoj" ankau la prilingve autoritata institucio tendence atribuus uzeblecon lau Regulo 15. La kriterio do bone taugas por konserveme atribui Regul-15-uzeblecon.

Aneksajho A

a) El la 476 vortoj, al kiuj estis atribuita Regul-15-uzebleco en la Dua Oficiala Aldono al Universala Vortaro (Cart 1919), jen la 261 "tre internaciaj vortoj" lau la kriterio proponita en Kück (2008a):

akrobato de Akrobat es acróbata tr akrobat
algo de Alge es alga id alga
alhhemio de Alchemie fr alchimie id alkimia
alibio de Alibi fr alibi ja aribai
alternativo de Alternative es alternativa ja orutanatibu
amfiteatro de Amphitheater et amfiteater tr amfitiyatro
anagramo de Anagramm es anagrama id anagram
anakronismo de Anachronismus es anacronismo tr anakronizm
anapesto de Anapäst es anapesto ja anapesuto
aneksi anekso az anneksiya de Annexion lv aneksija
anomalio de Anomalie fr anomalie id anomali
antitezo de Antithese es antítesis ms antitesis
antologio de Antologie es antología id antologi
aorto de Aorta es aorta id aorta
apostrofo de Apostroph es apóstrofo tr apostrof
arabesko de Arabeske pl arabeska tr arabesk
arterio de Arterie es arteria ms arteri
asimili asimilado de Assimilation fa asimilasyun fr assimilation
ateismo de Atheismus es ateísmo id ateisme
autobiografio de Autobiografie es autobiografía tr otobiyografi
azilo de Asyl fr asile ja ajiru
bacilo de Bazillus es bacilo tr bacillus
bakterio de Bakterie es bacteria id bakteri
balado de Ballade fi balladi ja baraddo
balistiko de Ballistik fr balistique id balistik
balono de Ballon pl balon tr balon
batisto de Batist fr batiste tr patiska
bazalto de Basalt pt basalto tr bazalt
baziliko de Basilika es basílica id basilika
berilo de Beryll es berilo tr beril
bibliografio de Bibliografie es bibliografía tr bibliyografya
bilardo de Billard es billar id biliar
biografio de Biografie es biografía id biografi
bojkoti bojkoto de Boykott es boicot id boikot
bombo de Bombe id bom vi bom
bramano de Brahmane fr brahmane id brahmana
brigado de Brigade pt brigada id brigade
bronkito de Bronchitis id bronkitis it bronchite
burnuso de Burnus it burnus tr burnus
celerio de Sellerie fr céleri id seledri
celulozo de Cellulose es celulosa id selulosa
centigramo de Zentigramm es centigramo id sentigram
centilitro de Zentiliter es centilitro id sentiliter
ciklo de Zyklus fr cycle ja saikuru
ciklono de Zyklone es ciclón id siklon
ciklopo de Zyklop fi kyklooppi tr kiklop
cirkumflekso de Zirkumflex pt circunflexo id sirkumfleks
dalio de Dahlie es dahlia id dahlia
debato de Debatte es debate id debat
decigramo de Dezigramm es decígramo id desigram
decilitro de Deziliter es decílitro id desiliter
decimala de dezimal es decimal id desimal
decimetro de Dezimeter es decímetro id desimeter
dekagramo de Dekagramm es decrágramo id dekagram
dekalitro de Dekaliter es decálitro id dekaliter
dekametro de Dekameter es decámetro id dekameter
demagogo de Demagoge es demagogo tr demagog
demokrato de Demokrat es demócrata id demokrat
departemento de Departement es departamento id departemen
diabeto de Diabetes id diabetes it diabete
dialektiko de Dialektik es dialéctica tr diyalektik
diktatoro de Diktator fi diktaattori id diktator
dilemo de Dilemma es dilema ja jirenma
dinamiko de Dynamik it dinamica tr dinamik
dinamito de Dynamit es dinamita id dinamit
divano de Diwan fr diwan tr divan
drakmo de Drachme pt dracma tr drahmi
ekskomuniki ekskomuniko de Exkommunikation fr excommunication id ekskomunikasi
elfo de Elf fr elf tr elf
enciklopedio de Enzyklopädie es enciclopedia id ensiklopedia
entomologio de Entomologie es entomología id entomologi
Epifanio en Epiphany es epifanía id epifani
etimologio de Etymologie es etimología id etimologi
Eukaristio de Eucharistie es eucaristía ms ekaristi
fakiro de Fakir fr fakir ms fakir
fanfaro de Fanfare fr fanfare ja fanfare
feminismo de Feminismus es feminismo id feminisme
fenikso de Phoenix es phoenix id phoenix
fjordo de Fjord es fiordo id fyord
forumo de Forum fr forum vi forum
fresko de Fresko es fresco id fresko
geodezio de Geodäsie es geodesia ms geodesi
gladiatoro de Gladiator es gladiador id gladiator
gnomo de Gnom es gnomo id gnome
gorilo de Gorilla es gorilla id gorila
gotika ar gutiq de gotisch es gótico
grafito de Graphit es grafito id grafit
gripo de Grippe es gripe tr grip
ghendarmo ghendarmaro de Gendarmerie es gendarmería tr jandarma
ghino de Gin it gin vi gin
halebardo de Hellebarde ja harubado pl halabarda
haremo de Harem it harem id harem
harmoniko de Harmonika fr harmonica id harmonika
harpio de Harpyie hr harpiuz id harpy
hazardo de Hazard fr hazard ja hazado
hektogramo de Hektogramm es hectogramo id hektagram
hektolitro de Hektoliter es hectolitro id hektoliter
hektometro de Hektometer es hectómetro id hektometer
hermafrodito de Hermaphroditos es Hermafrodito tr Hermaphroditus
hidrostatiko ar hidrustatika de Hydrostatik pl hydrostatyka
hidro de Hydra ja hidora pl hydra
hieroglifo hieroglifoj de Hieroglyphen fr hiéroglyphes tr hiyerogliferi
higrometro de Hygrometer es higrómetro id higrometer
hipertrofio de Hypertrophie es hipertrofia ku hîpertrofî
horoskopo de Horoskop fr horoscope id horoskop
humero de Humerus fr huméro tr humerus
imperativo de Imperativ es imperativo id imperativus
instali instalo de Installation fr installation ja insutoru
kabrioleto de Cabriolet it cabriolet tr cabriolet
kalibro de Kaliber es calibre fa kaliber
kalifo de Kalif es califa id khalifah
kameo de Kamee it cammeo ja kameo
kantono de Kanton fr canton id kanton
karamelo de Karamell fr caramel id karamel
kardinalo de Kardinal fr cardinal id kardinal
karikaturi karikaturo de Karikatur es caricatura tr karikatür
kartografio de Kartografie es cartografía id kartografi
katakombo de Katakombe it catacomba ja katakonbu
katedralo de Kathedrale es catedral id katedral
kazino de Casino es casino ja kajino
kirsho af kirsch it kirsch ja kirushu
kliniko de Klinik es clínica tr klinik
kolodio de Kollodium ja korojion pl kolodium
kompoto de Kompott es compota tr komposto
kondoro de Kondor id kondor tr kondor
konfederacio de Konföderation es confederación tr konfederasyon
konflikto de Konflikt es conflicto id konflik
konglomerato de Konglomerat fr conglomérat id konglomerat
konjako de Cognac id konyak ja konyakku
konservatorio de Konservatorium es conservatorio fa konseruatuar
konstitucio en constitution es constitución id konstitusi
konsulo de Konsul es cónsul fa konsul[kari?]
kosmetiko de Kosmetik es cosmético tr kozmetikler
kosmogonio de Kosmogonie es cosmogonía id kosmogoni
kreolo de Kreole it creolo ja kurioryu
kreozoto de Kreosot es creosota ja kureosoto
krizantemo de Chrysantheme fr chrysanthème tr krizantem
kronologio de Chronologie es cronología id kronologi
kronometro de Chronometer es cronómetro id kronometer
ksilofono de Xylophon id silofon tr ksilofon
laguno de Lagune fi laguuni id laguna
litro de Liter es litro id liter
logaritmo de Logarithmus es logaritmo id logaritma
malakito de Malakit pt malaquita tr malahit
majoro de Major es mayor id mayor
malario de Malaria et malaaria id malaria
mamuto de Mammut fr mammouth id mamut
mandareno de Mandarin fr mandarin ja mandarin
manufakturo de Manufaktur fr manifacture id manufaktur
marasmo de Marasmus es marasmo id marasmus
meridiano de Meridian pt meridiano id meridian
meteoro de Meteor es meteoro id meteor
meteorologio de Meteorologie es meteorología id meteorologi
metronomo de Metronom es metrônomo tr metronom
mikrofono de Mikrofon es microfóno id mikropon
mikrometro de Mikrometer es micrómetro id mikrometer
mikroskopo de Mikroskop es microscope id mikroskop
miligramo de Milligramm es miligramo id miligram
milimetro de Millimeter es milímetro id milimeter
mineralogio de Mineralogie es mineralogía id mineralogi
mistika mistikismo en mysticism es misticismo id mistisisme
monogramo de Monogramm ja monoguramu pt monograma
monomanio de Monomanie ja monomania pt monomania
monoteismo de Monotheismus es monoteísmo id monoteisme
mozaiko de Mosaik es mosaico tr mozaik
naftalino de Naphthalin es naftalina tr naftalin
neologismo de Neologismus es neologismo id neologisme
nihilismo de Nihilismus es nihilismo id nihilisme
nihilisto de Nihilist es nihilista id nihilis
nikotino de Nikotin es nicotina id nikotin
nomado de Nomade es nómada id nomaden
numismatiko de Numismatik es numismática tr nümismatik
obolo de Obolus es obolus tr obolos
oktavo de Oktave es octava id oktaf
okulta okultismo de Okkultismus es ocultismo id okultisme
optimismo de Optimismus es optimismo uz optimizm
orkideo orkideoj de Orchideen es orchidaceae id orchidaceae
ortodoksa de orthodox es ortodoxa id ortodoks
ozono de Ozon es ozono id ozon
pagodo de Pagode es pagoda id pagoda
palankeno de Palankin es palanquín ms palangki
paleontologio de Paläontologie es paleontología id paleontologi
paniko de Panik id panik tr panik
panoramo de Panorama it panorama ja panorama
panteismo de Pantheismus es panteísmo id panteisme
panteisto de Pantheist es panteísta id panteis
papiruso de Papyrus es papirus id papirus
parabolo de Parabel es parábola id parabola
paradigmo de Paradigma es paradigma tr paradigma
parafrazo de Paraphrase es paráfrasis ja parafurezu
patologio de Pathologie es patología id patologi
pesimismo de Pessimismus es pesimismo uz pessimizm
pesimisto de Pessimist es pesimista uz pessimist
piastro de Piaster es piastra ja piasutoru
pilastro de Pilaster es pilastra tr pilaster
politeismo de Polytheismus es politeísmo is politeisme
pontono de Ponton es pontón ja pontsu
portalo de Portal es portal ja potaru
protektorato de Protektorat fr protectorat id protektorat
prototipo de Prototyp fr prototype ja purototaipu
psikologio de Psychologie fr psychologie id psikologi
puritano de Puritaner jp pyuritan tr püriten
racionalismo de Rationalismus es racionalismo id rasionalisme
racionalisto de Rationalist es racionalista id rasionalis
rekordo de Rekord pt recorde tr rekor
rektoro de Rektor id rektor tr rektor
renesanco de Renaissance et renessanss id abad renaisans
reumatismo de Rheumatismus it reumatismo ku rumatism
revuo de Revue ja rebyu tr revü
rokoko de Rokoko tr rokoko vi kien truc rococo
romantika de romatisch es romántico ja romanchikku
saguo de Sago pt sagu id sagu
samovaro de Samowar es samovar tr semaver
sarkofago de Sarkophag es sarcófago id sarkofaj
sekto de Sekte es secta id sekte
sektoro de Sektor es sector ja sekuta
semaforo de Semafor es semáforo id semafor
serafo de Seraph fr séraphin id serafim
serenato de Serenade es serenata ja serenade
sfinkso de Sphinx fr sphinx id sphinx
sifiliso de Syphilis es sífilis id sifilis
simptomo de Symptom fr symptôme id simtoma
sinagogo de Synagoge es sinagoga id sinagoga
sinoptika sinoptiko de Synoptik fr synopsis tr sinopsis
sintezo de Synthese hr sinteza id sintesis
skandalo de Skandal id skandal vi scandal
skolastiko de Scholastik it scolastica tr skolastik felsefe
spektro de Spektrum fr spectre ja supekutoramu
spermo de Sperma it sperma ku sperma
spiritualismo de Spiritualismus it spiritualismo tr spiritüalizm
spiritualisto de Spiritualist it spiritualista tr spiritüalist
spondeo de Spondeus it spondeo ja suponde
stoika stoikismo en stoicism pl stoicyzm tr stoacılık
strategio de Strategi it strategia id strategi
striknino de Strychnin it stricnina tr striknin
shaho de Schah it shah ja sha
talismano de Talisman es talismán ja tarisuman
talko de Talk es talco tr talk
talmudo de Talmud id talmud tr talmud
tamburino de Tamburin fr tambourin ja tanburin
tamtamo de Tamtam es tam-tam ja tamutamu
tandemo de Tandem fr tandem ja tandemu
tarantelo de Tarantella fr tarantelle tr tarantella
teismo de Theismus fr théisme tr teizm
teisto de Theist fr théiste tr teist
teleskopo de Teleskop fr télescope id teleskop
teokratio de Theokratie fr théocratie id teokrasi
teoremo de Theorem fr théorème id teorema
togo de Toga es toga id toga
trapezo de Trapez es trapecio id trapesium
trigonometrio de Trigonometrie es trigonometría id trigonometri
trofeo de Trophäe es trofeo ja torofi
trusto de Trust es trust ja torasuto
tuniko de Tunika es túnica id tunik
turbino de Turbine es turnina id turbin
ulano az ulan de Ulan pt ulano
vazelino de Vaseline pt vaselina tr vazelin
vegetara vegetarano de Vegetarier es vegetariano id vegetarian
vermuto de Wermut id vermouth pt vermute
viadukto de Viadukt es viaducto id viaduct
viskio de Whisky es whisky id viski

b) El la 130 vortoj, al kiuj estis atribuita Regul-15-uzebleco en la Tria Oficiala Aldono al Universala Vortaro (Grosjean-Maupin 1922), jen la 36 "tre internaciaj vortoj" lau la kriterio proponita en Kück (2008a):

apartamento de Appartement id apartemen it appartamento
arbitracio de Arbitrage es arbitraje id arbitrasi
arhheologo, arkeologo de Archäologe es arqueologo id arkeolog
arhheologio, arkeologio de Archäologie es arqueología id arkeologi
arhhipelago, arkipelago ar arhhibil de Archipel es archipiélago
arhhitekto, arkitekto de Architekt es arquitecto id arsitek
autokratio de Autokratie es autocracia id otokrasi
civilizacio az sivilizasiya de Zivilisation es civilización
dekoracio de Dekoration es decoración id dekorasi
demagogio de Demagogie es demagogia tr demagoji
erotika erotismo de Erotik es erotismo id erotizm
evolucio de Evolution es evolución id evolusi
geologo de Geologe es geologo id geologi (= geologio)
hierarhhio, hierarkio de Hierarchie fr hiérarchie tr hiyerarşi
imperialismo de Imperialismus es imperialismo id imperialisme
Jesuo de Jesus fr Jésus id Yesus
judo de Jude es judío id yahudi
judaismo de Judaismus es judaísmo uz yahudiylik
jhaketo de Jakett it giacchetto tr ceket
katehhizi, katekizi katehhismo de Katechismus es catecismo id katekismus
konservativa konservativismo de Konservativismus hu konzervativizmus id konservativisme
korupti korupto de Korruption fr corruption id korupsi
legitimi legitimado de Legitimation fr légimitation id legitimasi
navigacio de Navigation fr navigation id navigasi
observatorio de Observatorium es observatorio id observatorium
oligarhhio, oligarkio de Oligarchie id oligarki ku olîgarşî
ornitologio de Ornithologie es ornitología id ornitologi
pacifismo de Pazifismus es pacifismo id pasifisme
pacifisto de Pazifist es pacifisto id pasifis
plutokratio de Plutokratrie es plutocracia id plutokrasi
proletario de Proletarier es proletario id proletarian
sociologo de Soziologe es sociologo id sosiolog
stenografi stenografisto de Stenograf it stenografo tr stenograf
stenografio de Stenografie id stenografi tr stenografi
tehhnika, teknika tehhniko de Technik es técnica id teknik
tuberkulozo de Tuberkulose es tuberkulosis id tuberkulosis

Aneksajho B

Jen la kalkulo de la supra kaj malsupra limoj de la porcio de "tre internaciaj vortoj" (nombro: 297) en la tutajho surbaze de la specimeno (nombro: 606; fidnivelo: 95%).

Adaptante ekvacion B.2 de ISO 14560:2004 al la konkreta tasko, oni ricevas la

  • supran limon = 1 / [1 + F(0,025; 2*606-2*297; 2*297+2) * (606-297)/(297+1)] = 53% kaj
  • malsupran limon = 1 - 1 / [1 + F(0,025; 2*606-2*309; 2*309+2) * (606-309)/(309+1)] = 45%.

F estas la procentigilo de la F-distribuo. En la konkreta tasko estas

  • F(0,025; 2*606-2*297; 2*297+2) = 0,8529 kaj
  • F(0,025; 2*606-2*309; 2*309+2) = 0,8526.

Referencoj

Adiwimarta, Sri Sukesi; Darmojuwono, Setiawati; Soeprapto-Hastrich, Elisabeth (2007): Kamus Universal Langenscheidt Jerman. Djakarta, PT Ikrar Mandiriabadi.
Albaut, André [redaktoro] (1975-1991): Aktoj de la Akademio III (1975-1991). Sablé-sur-Sarthe, Coconnier.
Cart, Théophile (1909): Unua Oficiala Aldono al Universala Vortaro. En: Esperantista Dokumentaro. Kajero dek-tria. Paris, Esperantista Centra Oficejo.
Cart, Théophile (1919): Dua Oficiala Aldono al Universala Vortaro. En: Esperantista Dokumentaro. Kajero trideka. Paris, Esperantista Centra Oficejo.
Ebi, Martina; Sato, Chiaki (2003): Langenscheidts Universal-Wörterbuch Japanisch. Berlin, Langenscheidt.
Grosjean-Maupin, Émile (1922): Tria Oficiala Aldono al Universala Vortaro. En: Oficiala Gazeto Esperantista, volumo 8, N-ro 5-6 (82-83). Paris, Esperantista Centra Oficejo, 153-164.
ISO 639-1:2002 "Codes for the representation of names of languages – Part 1: Alpha-2 code".
ISO 14560:2004 "Acceptance sampling procedures by attributes – specified quality levels in nonconforming items per million".
Kück, Andreas (2008a): Tre internaciaj vortoj (TIV) – rezonado pri Regulo 15. http://eo.akueck.de/?q=node/69 2016-12-09.
Kück, Andreas (2008b): Oficialaj lingvoelementoj de Esperanto (OLEO). Rechtenfleth, Selbstverlag Andreas Kück. http://www.akueck.de/oleo.htm 10-a de Januaro 2009.
Langenscheidt (1966a): Langenscheidts Lilliput Wörterbuch 334 Deutsch-Türkisch. Berlin, Langenscheidt.
Langenscheidt (1966b): Langenscheidt Lilliput Sözlüğü 335 Türkçe-Almança. Berlin, Langenscheidt.
Vikipedio (2009): http://eo.wikipedia.org/wiki/ (diversaj kapvortoj estis alvokitaj en tiu chi reta enciklopedio por trovi diverslingvajn samsignifajhojn).
Zamenhof, Leyzer Ludwik (1925): Lingvaj respondoj (plena kolekto). Paris, Esperantista Centra Librejo.